Uitkomsten participatiebijeenkomst gemeenschapsvorming Valkenhorst

Tijdens de sessie werd duidelijk dat gemeenschapsvorming voor veel aanwezigen iets is dat vooral tussen mensen ontstaat. Het gaat om elkaar leren kennen, samen leven en ruimte laten voor verschillen. Zoals iemand het mooi verwoordde: “Het is iets dat eigenlijk vanzelf zou moeten gaan”. Tegelijk werd benadrukt dat het niet vanzelf gebeurt zonder de juiste omstandigheden. Een ander zei treffend: “Een plek waar je elkaar leert kennen”, waarmee duidelijk werd dat zowel gedrag als fysieke plekken samenkomen in het vormen van een gemeenschap.

In wat mensen nu al doen, zit veel kracht. Gemeenschapsvorming begint klein, in het dagelijks contact. Dat werd meerdere keren benoemd. “Kleine gebaren maken al verschil”, en “Gewoon omkijken naar je buren” geven goed weer hoe laagdrempelig het vaak is. Tegelijk is er ook een besef dat het niet vrijblijvend is. “Je moet het samen doen, anders gebeurt er niks”, vat dat scherp samen.

Wanneer gekeken werd naar Valkenhorst zelf, kwam vooral het unieke karakter van het gebied naar voren. Omdat alles nieuw is, ligt er een bijzondere kans. “We kunnen hier vanaf nul beginnen”, werd genoemd, net als “de identiteit moet nog ontstaan”. Dat maakt het gebied anders dan bestaande dorpen. Het biedt ruimte om bewust keuzes te maken en vanaf het begin goed neer te zetten hoe mensen samenleven. Zoals iemand zei: “Een kans om het meteen goed te doen”.

Om dat te laten slagen, zijn wel duidelijke voorwaarden nodig. Mensen gaven aan dat ontmoeting gefaciliteerd moet worden. “Je hebt plekken nodig waar mensen elkaar vanzelf tegenkomen”, kwam meerdere keren terug. Ook werd benadrukt dat het vanaf het begin goed moet staan: “Het begint bij de eerste bewoners”. Daarbij spelen initiatiefnemers een belangrijke rol, want “zonder initiatiefnemers gebeurt er niets”.

De bijdrage van mensen zelf zit vooral in houding en gedrag. Aanwezig zijn, openstaan en contact maken. “Gewoon aanwezig zijn is al belangrijk” en “verbinden begint bij jezelf” laten zien dat gemeenschapsvorming niet iets is van plannen alleen, maar vooral van mensen zelf. Die lijn loopt door in wat men nodig heeft. Structuur en duidelijkheid helpen, maar ook vertrouwen. “Zonder vertrouwen kom je nergens” en “één plek waar alles samenkomt” geven goed weer waar behoefte aan is.

Als het gaat om kansen, zien deelnemers veel mogelijkheden om de gemeenschap actief te stimuleren. Denk aan activiteiten, plekken en verbindingen in de wijk. “Blijf nieuwe ideeën toevoegen” en “laat bewoners vanaf het begin meedoen” laten zien dat het proces continu in beweging moet blijven. Ook werd praktisch gekeken naar de inrichting van de wijk: “Sport en ontmoeting horen bij elkaar”.

De vraag wanneer gemeenschapsvorming echt geslaagd is, leverde de meest sprekende reacties op. Het gaat dan niet meer om plannen of voorzieningen, maar om gevoel. “Als mensen elkaar weten te vinden” en “als iedereen zich gezien en gehoord voelt” werden vaak genoemd. Ook het beeld van een dorp kwam terug: “Als de wijk voelt als een dorp”. Daarbij horen simpele maar krachtige signalen, zoals dat mensen elkaar groeten op straat of naar elkaar omkijken.

Een paar uitspraken bleven extra hangen. Zo werd gezegd dat het geslaagd is “als je je een Valkenhorster kan noemen”. Dat raakt direct aan identiteit en trots. Ook het idee van een eigen plek kwam terug, zoals een buurtkroeg waar mensen vanzelf samenkomen. Dat soort plekken maken een wijk levend. Tegelijk werd ook realistisch gekeken: “Het is nooit af”. Gemeenschapsvorming blijft altijd in ontwikkeling.

Alles bij elkaar laat de sessie zien dat de basis ligt in mensen zelf. “Kennen en gekend worden” vormt daarin de kern. Vanuit daar kan een dorpsgevoel ontstaan, waarin mensen samen bouwen aan iets nieuws en de gemeenschap meegroeit met de bewoners.

De vraag aan u was wat u verstaat onder gemeenschapsvorming. Hier kwam op terug dat dit vooral draait om verbinding tussen mensen, elkaar kennen en naar elkaar omkijken. Begrippen als respect, inclusiviteit en saamhorigheid worden vaak genoemd.

Gemeenschapsvorming wordt gezien als iets dat ontstaat door ontmoeting, gezamenlijke activiteiten en informele momenten, zoals samen sporten of koffiedrinken. Ook sociale veiligheid en het gevoel dat iedereen erbij hoort spelen een belangrijke rol.

Daarnaast geven deelnemers aan dat het deels vanzelf moet gaan, maar wel ondersteund moet worden door plekken en activiteiten die ontmoeting mogelijk maken.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Samen in harmonie leven.”
• “Oog hebben voor elkaar.”
• “Elkaar kennen en naar elkaar omkijken.”

De vraag aan u was wat u op dit moment al doet aan gemeenschapsvorming in uw eigen omgeving. Hier kwam op terug dat veel mensen zich actief inzetten via vrijwilligerswerk, buurtactiviteiten en informele hulp. 

Dit varieert van helpen bij dorpsfeesten en lid zijn van een wijkraad tot burenhulp, koken, samenkomen en mensen ondersteunen die dat nodig hebben. Ook sport, kerk en sociale activiteiten spelen een belangrijke rol als verbindende factor.

Opvallend is dat veel inzet laagdrempelig en persoonlijk is, zoals kleine gebaren, contact onderhouden en simpelweg aanwezig zijn in de buurt.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Gezelligheid brengen.”
• “Meedenken in klankbordgroepen.”
• “De start van feestjes.”

De vraag aan u was wat Valkenhorst onderscheidt van andere dorpskernen. Hier kwam op terug dat het vooral gaat om het feit dat Valkenhorst een nieuw gebied is dat nog volledig ontwikkeld moet worden.

Er is nog geen bestaande sociale structuur of identiteit, wat tegelijk een uitdaging en een kans is. De wijk biedt ruimte voor nieuwe bewoners, diversiteit en innovatieve woonvormen. Ook worden duurzaamheid, veel groen en de unieke historie van het vliegveld genoemd.

De mogelijkheid om vanaf het begin bewust na te denken over samenleven en gemeenschapsvorming wordt gezien als een groot onderscheidend kenmerk.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Start from scratch.”
• “Ruimte voor initiatief vanaf begin.”
• “Alles moet nog opgebouwd worden.”

De vraag aan u was wat gemeenschapsvorming nodig heeft om te kunnen ontstaan in Valkenhorst. Hier kwam op terug dat fysieke plekken en voorzieningen essentieel zijn, zoals ontmoetingsplekken, een kroeg, multifunctionele gebouwen en sport- en cultuurvoorzieningen.

Daarnaast is het belangrijk dat bewoners vanaf het begin betrokken worden en dat er ruimte is voor initiatief. Goede communicatie, samenwerking en een duidelijke structuur dragen hieraan bij.

Ook worden vrijwilligers, kartrekkers en activiteiten als belangrijke motor gezien. Tot slot wordt benadrukt dat het tijd kost en dat een gemeenschap moet kunnen groeien.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Multifunctionele accommodaties”
• “Voorzieningen vanaf de eerste bewoners”
• “Dorpsgevoel ontwikkelen”

 De vraag aan u was wat u zelf kunt bijdragen aan gemeenschapsvorming. Hier kwam op terug dat dit vooral zit in actief meedoen, openstaan voor anderen en verbinding maken.

Mensen noemen het organiseren van activiteiten, luisteren naar anderen, kennis inzetten en simpelweg aanwezig zijn. Ook het leggen van contact met nieuwe bewoners en het stimuleren van ontmoeting worden gezien als belangrijke bijdragen.

Daarnaast geven deelnemers aan dat iedereen, vanuit zijn eigen rol en mogelijkheden, kan bijdragen aan het versterken van de gemeenschap.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Luisteren naar wat er leeft.”
• “Contact maken met nieuwe bewoners.”
• “Verbinding maken tussen bewoners.”

De vraag aan u was wat u nodig heeft om een bijdrage te kunnen leveren. Hier kwam op terug dat duidelijke randvoorwaarden belangrijk zijn, zoals tijd, ruimte, geld en voorzieningen.

Ook wordt het belang van goede communicatie, een duidelijke visie en samenwerking tussen partijen benadrukt. Mensen hebben behoefte aan ontmoetingsplekken, een centrale plek of platform en een goede organisatie.

Vertrouwen, veiligheid en betrokkenheid spelen hierbij een grote rol. Daarnaast wordt ondersteuning vanuit gemeente en ontwikkelaars als belangrijk gezien om initiatieven mogelijk te maken.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Kennen en gekend worden.”
• “Eén website/platform voor allen.”
• “Eén duidelijke lijn in beleid.”

De vraag aan u was welke kansen of ideeën u nog ziet voor de toekomst. Hier kwam op terug dat er veel mogelijkheden liggen in het organiseren van activiteiten, het creëren van ontmoetingsplekken en het stimuleren van betrokkenheid.

Ideeën variëren van buurthuizen, sportplekken en community-apps tot deelmobiliteit en nieuwe woonvormen zoals leefgemeenschappen. Ook wordt het belang van groen, duurzaamheid en recreatie genoemd. 

Daarnaast zien deelnemers kansen in het vroeg betrekken van bewoners en het zichtbaar maken van de identiteit en historie van het gebied.

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Regelmaat? leven/wonen/werken.”
• “Meer nieuwe ideeën.”

De vraag aan u was wanneer gemeenschapsvorming als succesvol wordt gezien. Hier kwam op terug dat succes vooral zit in verbinding en betrokkenheid.

Een gemeenschap is geslaagd als mensen elkaar kennen, zich gezien en gehoord voelen en actief meedoen. Ook wordt genoemd dat er sprake moet zijn van acceptatie, geen polarisatie en een positieve sfeer.

Het ontstaan van een dorpsgevoel en een eigen identiteit voor de wijk zijn belangrijke indicatoren. Uiteindelijk wordt succes gezien als een situatie waarin bewoners zich thuis voelen, tevreden zijn en naar elkaar omkijken. 

Uitspraken van deelnemers van de participatiebijeenkomst over deze vraag:

• “Als de bewoners niet alleen naar elkaar kijken maar elkaar ook zien.”
• “Als je je een Valkenhorster kan noemen.”
• “Wanneer de wijk een dorp wordt waar wonen en recreatie elkaar vindt.”
• “Wanneer de mensen die er zijn gaan wonen het naar hun zin hebben.”
• “Het is nooit af!”
• “Gemeenschappelijke buurt waar je elkaar begroet.”