Onderzoek leefomgeving Katwijk

Het onderzoek is vormgegeven met via de methode Participatieve Waarde Evaluatie (PWE). Dit  is een onderzoeksmethode die gebruikt kan worden om te achterhalen hoe grote groepen inwoners in een specifieke context (in dit geval de gemeente Katwijk) beleidsopties wegen. De essentie van een PWE is dat een keuzesituatie van een overheid wordt nagebootst waardoor inwoners het dilemma kunnen doorleven. Op een laagdrempelige manier zien inwoners het vraagstuk, ze krijgen een overzicht van de gevolgen van de beleidsopties te zien en de beperkingen die er zijn (zoals in dit geval de beperkte ruimte). Vervolgens maken inwoners een keuze en hebben ze ruimte om deze te onderbouwen. Dit levert een scherp beeld op van de voorkeuren, gemeenschappelijke waarden, hoe waarden volgens inwoners moeten worden vertaald in beleid en welke zorgen er achter weerstand zitten.

Een PWE-onderzoek is geen draagvlakonderzoek. We brengen in kaart in hoeverre verschillende groepen inwoners allerlei opties voor invulling van de ruimte wegen en ook welke gemeenschappelijke waarden zij delen. De gemeente kan deze inzichten gebruiken om bij toekomstig beleid en besluitvorming beter rekening te houden met de voorkeuren van inwoners.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door Populytics, een startup van de TU Delft. Populytics voert onderzoeken uit gebaseerd op de ‘Participatieve Waarde Evaluatie’-methodiek. We hebben dit soort onderzoeken al vaker gedaan rond ruimtevraagstukken op gemeentelijk, regionaal en nationaal niveau.

Ja. De onderzoekers hebben bij het ontwerp van het onderzoek gesproken met verschillende stakeholders zoals bewoners uit de gemeente en ambtenaren van de gemeente. De onderzoekers hebben op basis van deze gesprekken aanpassingen gedaan om ervoor te zorgen dat de vragen in de PWE zo goed mogelijk aansluiten bij de huidige situatie van de gemeente. De onderzoekers hadden de laatste stem in het vormgeven van het onderzoek, en dragen de volledige verantwoordelijkheid voor de inhoud.

Voor elke PWE raadpleging geldt dat sommige deelnemers ontevreden zijn. Gemiddeld genomen vindt tussen de 70% en 80% PWE een prettige methode om hun voorkeuren door te geven aan de overheid en ongeveer 5% - 10% vindt het geen goede methode. Een PWE-onderzoek is een onafhankelijk onderzoek en dit betekent dat de onderzoekers bepalen hoe het onderzoek eruit ziet. Het kan zijn dat de onderzoekers een andere keuze hebben gemaakt dan hoe stakeholders of inwoners zelf het onderzoek zouden hebben gedaan en dit kan tot ontevredenheid leiden. Een spanningsveld dat altijd terugkomt bij het ontwerpen van een PWE is het zoeken naar de juiste balans tussen inclusiviteit en complexiteit. Aan de ene kant bestaat de wens om ervoor te zorgen dat alle bewoners kunnen participeren die willen participeren (inclusiviteit). Om de PWE toegankelijk te maken voor bewoners van alle opleidingsniveaus moet het keuzevraagstuk van de overheid dat wordt voorgelegd in de PWE worden versimpeld. Aan de andere kant bestaat de wens om de complexiteit van het keuzevraagstuk zo accuraat mogelijk te vatten in de PWE. Want, hoe bruikbaar zijn de uitkomsten eigenlijk wanneer de complexiteit niet goed wordt gevat? Omdat PWE-onderzoekers de balans zoeken tussen inclusiviteit en complexiteit zal er altijd bij sommige deelnemers de kritiek bestaan dat de PWE te simplistisch was en bij anderen dat de PWE juist te complex was.

Alle teksten worden gecontroleerd op eenvoudig taalgebruik om ervoor te zorgen dat de raadpleging laagdrempelig genoeg is voor praktisch geschoolden. Uit eerdere PWE-onderzoeken blijkt dat praktisch geschoolden en theoretisch geschoolden de methode even goed waarderen.

Mensen met een lage digitale vaardigheid kunnen hulp krijgen bij het invullen van de raadpleging. De software is zo ontworpen dat ook mensen die slechtziend zijn de raadpleging kunnen doen. Daarnaast kunnen inwoners die minder digitaal vaardig zijn contact opnemen met de gemeente. Samen bespreken we wat een passende oplossing is zodat iedereen kan deelnemen.

De raadpleging wordt onder andere gemaakt door een representatieve steekproef van inwoners uit de gemeente Katwijk. Deze inwoners (van willekeurig geselecteerde adressen) krijgen een brief met een code waarmee ze eenmalig mee kunnen doen. Een nadeel van zo’n ‘representatieve steekproef is dat alleen inwoners die uitgenodigd worden de kans krijgen om mee te doen, terwijl onze ervaring is dat ook andere inwoners mee willen denken. Om deze reden hebben we het onderzoek ook opengesteld voor alle andere inwoners. In het onderzoeksrapport met resultaten presenteren de onderzoekers zowel de uitkomsten van de open PWE als de representatieve PWE aan de gemeente.

De onderzoekers hebben samen met de gemeente geprobeerd om de effecten van keuzes op de ruimte zo goed mogelijk in te schatten. Dit doen we omdat we de keuzes over ruimtegebruik zo realistisch mogelijk willen weergeven. In de praktijk heeft de gemeente Katwijk niet onbeperkt de ruimte. Niet alles kan. Daarom worden deelnemers in het onderzoek gevraagd waar ze, binnen de beperkte ruimte, meer en minder aandacht aan willen geven. Op basis van de resultaten van het onderzoek worden geen conclusies getrokken over de hoeveelheid ruimte die er voor een onderwerp moet zijn. Wel worden er conclusies getrokken over aan welke onderwerpen inwoners meer of minder aandacht willen geven bij het maken van keuzes over de ruimte.